We are Geeks!

Laten we onszelf even outen...

Onlangs las ik een commentaarstuk van Geert Stadeus in De Standaard (volledige tekst) dat handelde over het jongens-zijn bij vele mannen, wat zich volgens de column ondermeer uit in het verzamelen van allerlei prullaria gerelateerd tot Star Wars, Star Trek, en dies meer.

Nu wil het toeval dit soort jongens-achtig gedrag (een licht-obsessieve interesse voor alles wat zich in het cross-over wereldje van SciFi / Fantasy / Gaming bevindt) mij niet geheel vreemd is. Wat waarschijnlijk wel geen toeval is dat ditzelfde gedrag wel meer waar te nemen is in de studentenmiddens waar ik les aan geef. Om het in verstaanbaar nederlands uit te drukken: "Computerwetenschappers zijn geeks!" (of nerds, alhoewel er een duidelijk verschil is tussen een geek en een nerd, maar daarover later misschien meer).

Het grappige is dat je als prof aan de universiteit, wat uiteindelijk toch nog steeds een waardig ambt is, ik dit min of meer verborgen tracht te houden, maar ik denk niet dat ik daar aardig in luk. Als ik een 'random' getal nodig heb in mijn lessen informatica, gebruik ik dikwijls 42. Een en ander zal sommige studenten dus wel duidelijk zijn. Weliswaar is het gebruik van 42 slechts het topje van de ijsberg. Elke keer als ik in London ben wandel ik wel Forbidden Planet binnen. Ik heb als auteur meegewerkt aan nederlandstalige roleplaying games; heb zelfs lang geleden MtG tornooien in Leuven georganiseerd. Ph'nglui mglw'nafh Cthulhu Rl'yeh wgah'nagl fhtagn. Star Wars characters in Lego worden tot groot jolijt van mijn neefjes maar tot afschuw van mijn vriendin zonder probleem herkend. 20 autootjes uit Cars in mijn kantoor (alhoewel ik hier professionele belangen claim). Ik heb computergames in BASIC gepubliceerd. Godel-Escher-Bach is het meest openbarende boek dat ik ooit gelezen heb, na LOTR natuurlijk (Balrogs hebben geen vleugels, of wel?). Ik check regelmatig Slashdot en Wired. Misschien zie je me wel ooit op XBox live ... en alhoewel mijn drive wel begint af te nemen en alle recente trends niet allemaal meer gevolgd worden, zijn er nog steeds opflakkeringen :-)

Maar waarom dit alles verborgen houden? Onlangs vertelde een collega me dat hij het jammer vond dat er in onze studierichtingen zoveel 'nerds' aanwezig zijn. Waarom eigenlijk? De zogenaamde 'nerds' waarvan sprake zijn evengoed studenten, en als het historisch record aantoont dat dergelijke studenten meer geneigd zijn om richtingen te kiezen met een hoog wiskunde- en informatica gehalte, wat is daar in godsnaam mis mee? Het zijn de geeks die de IT-revolutie op gang houden door hun technologisch vernuft, dus we hebben een degelijk track-record, wat niet dadelijk van andere disciplines kan gezegd worden. Zijn de grootste geeks uiteindelijk niet Bill Gates en Steve Jobs zelf?

Misschien sociale conventie? Het is immers misschien niet dadelijk een wervende boodschap, wat een probleem is dat de richting computerwetenchappen bij de burgies al enkele decennia heeft, en wat meer 'normale' studenten afschrikt. Dat was zo toen ikzelf de studierichting CW koos, en is blijkbaar nog steeds het geval. Dat negatieve imago dat aan CW'ers kleeft gaat dus blijkbaar moelijk weg, ondanks het mainstream worden van vele van de typische dingen waarmee het 'geekdom' geassocieerd wordt. Wat uiteindelijk jammer is, want ik denk dat er vele goede informatici en computerspecialisten verloren gaan doordat sommigen zich door een aantal van deze vooroordelen laten leiden...

't Is ook nooit goed ...

Afgelopen week een kleine rel rond collega (en mediafiguur) Rik Torfs. In zijn column in De Standaard zou hij details over examens naar buiten gebracht hebben, waarop de studenten Kerkelijk Recht, aan wie Torfs doceert, een klacht indienen. "Deontologisch onverantwoord" wordt er geroepen. Ook in het discussieforum van De Standaard wordt er stevig op los geredeneerd. "Mondelinge examens zijn stresserend, dat een studente dan al eens vergeet dat Zwitserland aan Noorwegen grenst, is normaal". Verder nog wat platitudes over professoren en hun vermeende almachtige wijsheid ...

Het lijkt allemaal een beetje een storm in een glas water. Volgens Torfs in De Morgen: "Enkel het feit dat die studente Noorwegen als buurland van Zwitserland aanduidde en vervolgens tegen haar examinator zei dat het geen examen aardrijkskunde was, klopt. Al de rest heb ik verzonnen. Het is een column, hé. Het was zelfs niet tijdens een van mijn examens maar tijdens dat van een collega. Ik weet tot op de dag van vandaag niet wie de studente is en als ze er zelf niet mee naar buiten gekomen was, had niemand het ooit geweten. Mij leek het gewoon een goed voorbeeld om de discussie over welke kennis je nodig hebt in onze maatschappij aan te zwengelen. Ik weiger hiervoor mijn excuses aan te bieden. Aan vrije meningsuiting hecht ik heel veel belang, ook binnen een universiteit." En gelijk heeft hij.

De laatste jaren is het hoger onderwijs grondig hervormd. I.p.v. een jaarexamensysteem hebbben we een semesterexamensysteem gekregen. I.p.v. een deliberatie op basis van alle examenuitslagen wordt er gekeken naar vrijstellingen op een vak-per-vak basis. Studenten die ingeschreven zijn in een regulier jaar zijn dra in de minderheid. Allerlei vormen van 'vakken meenemen', 'cumul', 'aangepaste jaarprogramma's' geven meer flexibiliteit aan studenten om met succes hun studies af te ronden.

Al deze wijzigingen zijn op zich goed. Maar als geheel genomen hebben ze wel tot gevolg dat het niet meer zo duidelijk is wat een universitaire opleiding nog betekent. Is een universitaire opleiding enkel een verzameling vakken waarin je moet slagen, of is het meer? Heeft iemand die nooit naar een college gaat, maar thuis zelf de vakken blokt, en er per post (schriftelijk) examen van aflegt, gespreid over een periode van 10 jaar, eenzelfde opleiding als iemand die een regulier parcours volgt en diezelfde vakken verwerkt door naar colleges te gaan en dit alles in 5 jaar? Ik denk dat deze 2 opties niet gelijkwaardig zijn, en dat er wel degelijk een meerwaarde zit in een regulier gevolgde opleiding, die meer is dan enkel een som van individuele vakken.

Uiteraard verwerft een student in beide bovenstaande voorbeelden een diploma. Maar een diploma is iets heel anders dan een universitaire opleiding. Een universitaire opleiding die naam waardig is een geheel van vakken (uiteraard), maar niet enkel dat. Het gaat er ook om dat je in contact komt met mede-studenten en van elkaar dingen opsteekt. Dat je professoren aan het woord hoort, die in het onderzoek staan en die verbanden duidelijk maken die in je boeken niet zal lezen. Dat je, m.a.w. een aantal jaren doorbrengt in een intellectueel stimulerende omgeving. Die omgeving maakt het verschil tussen zomaar wat vakken enerzijds en een goed universitair kader anderzijds, en is precies de reden waarom iedereen naar de Harvards van deze wereld wil. Niet om de vakken te volgen, die grosso modo overal wel hetzelfde zijn, maar omdat je onder mensen zit die je intellectueel uitdagen en stimuleren. En dat soort mensen, of het nu professoren of mede-studenten zijn, vindt je in topuniversiteiten veel meer dan aan een gemiddelde doordeweekse universiteit die inderdaad niet meer aanbiedt dan een verzameling vakken.

Aan andere opmerking die in dit soort discussies wel eens valt is of de opgedane kennis nuttig is 'voor de job nadien'. Zo wordt wel eens geopperd of bepaalde vakken wel relevant zijn voor het beroep dat studenten later zullen uitoefenen. Ook dat raakt aan de essentie van een universitaire opleiding, die zeker niet verengt mag worden tot enkel praktische bruikbare kennis. Is het nuttig om bvb. de onvolledigheidsstelling van Godel te kennen? De kans dat je daar als computerwetenschapper in de praktijk mee in aanraking komt is praktisch nihil. Maar het geeft wel een intellectueel inzicht, dat je enkel maar aan de universiteit kan opdoen. Als je aan de unief nooit over de fameuze stelling van Godel hoort, of ooit eens een Bessel-functie hebt moeten neerschrijven, of een LISP interpreter in LISP schrijven, of wetenschapsfilosofie gestudeerd hebt, of zelf ooit eens Quicksort geimplementeerd hebt -- allemaal dingen die niet dadelijk praktisch nut hebben -- , waar zal je er dan wel van horen?

Een universitaire opleiding betekent inderdaad veel meer dan enkel je cursus kunnen opdreunen op een examen. Als een studente niet weet dat Noorwegen geen buurland is van Zwitserland, moet ze niet antwoorden dat het geen examen aardrijkskunde is, maar zou ze diep beschaamd moeten zijn.

Gauss is mijn voorvader

... maar niet in de biologische zin natuurlijk. Op het Mathematics Genealogy Project kan ja nagaan welke wiskundigen via hun doctoraatsthesis van welke ander wiskundigen 'afstammen'. Omdat computerwetenschappen dicht genoeg bij de wiskunde staat, zijn er significante verwantschappen.

En hier is dan mijn stamboom, met jaren van doctoraat:

Dutré (1996) -> Willems (1972) -> Lee (1966, *) -> Mason (1952) -> Guillemin (1926) -> Sommerfeld (1891) -> Lindemann (1873) -> Klein (1868, **) -> Plucker *1823) -> Gerling (1812) -> Gauss (1799) -> Pfaff (1786) -> Kastner (1739) -> Hausen (1713) -> Wichmannshausen (1685) -> Mencke (1666)

(*) Lee had 2 promotoren, dus hier de andere lijn:
Lee -> Halle

(**) Ook weer 2 promotoren voor Klein, de andere is Lipschitz:
Klein (1868) -> Lipschitz (1853 ***) -> Dirichlet (1827, ****) -> Poisson -> Lagrange -> Euler (1726) -> Bernouilli (1694) -> Bernouilli (1684) -> Leibniz (1666) -> Weigel

(***) Andere promotor van Lipschitz is Ohm:
Lipschitz (1853) -> Ohm (1811) -> von Langsdorf (1781)

(****) Andere promotor van Dirichlet is Fourier:
Dirichlet (1827, ****) -> Fourier -> en terug bij Lagrange

Toch wel verbazend dat vele bekende wiskundigen in je stamboom opduiken. Anderzijds moet iedereen wel teruggaan op enkele namen, dus misschien niet zo verbazend after all.

Iets gelijkaardig is het Erdös-getal, dat bepaalt hoe ver je afstaat via je publicatielijst van de wiskundige Paul Erdös. Mijn Erdös-getal is 3, via Leo Guibas, en dan via János Pach naar Erdös.

Allemaal spielerei natuurlijk, maar wel fun en goed voor het ego! :-) :-)

Diploma?

In deze examentijd, een doordenkertje voor studerende studenten ... (http://www.phdcomics.com/).

JAVA can be bad for you ...

Binnen enkele weken start het tweede semester, en dus ook weer het vak 'Methodiek van de Informatica' dat ik doceer aan de 1ste bachelor burgerlijk ingenieur. De bedoeling van dit vak is om enkele principes aan te leren over het ontwerpen van goede computerprogramma's en de manier van denken zoals die in de informatica gehanteerd wordt bij te brengen.

Noodzakelijkerwijze wordt hiervoor natuurlijk ook een programmeertaal gebruikt, zodat er praktische opgaven door de studenten kunnen uitgewerkt worden. Voor deze eerste cursus informatica is deze taal in de loop der jaren verschillende malen gewijzigd. Toen ik zelf een voorloper van dit vak voglde in het academiejaar 1984-1985 werd FORTRAN gebruikt (of eigenlijk een variant, WATFIV). Nadien zij ook nog Pascal en Scheme (een Lisp variant) aan bod gekomen. Ongeveer 10 jaar geleden werd een optie genomen om alle software-design cursussen die aan het dept. computerwetenschappen gedoceerd worden te ondersteunen met Java, en dat is dus nu nog steeds het geval.

Over Java als eerste programmeertaal in een computer science- of ingenieurs-curriculum worden soms eindeloze discussies gevoerd. Grosso modo gaat het dan over de tegenstelling tussen computer science enerzijds en software engineering anderzijds.

Een recente discussie op Slashdot vandaag (Professors Slam Java As "Damaging" To Students) levert weer wat ammunutie voor beide kampen.

P.S. Een goede site over (de theorie van) programmeertalen is Lambda The Ultimate.

Stam

In het laatste issue van Wired Magazine (16/1) is een interview met Jos Stam opgenomen, over zijn werk op Nucleus, nieuwe fysisch-gebaseerd animatiesoftware van Autodesk. Altijd leuk om graphics researchers in niet-specifieke graphics media te zien verschijnen. Zelf loop ik Jos regelmatig tegen het lijf op graphics-conferenties of Program Committee meetings, en wisselen we altijd wel enkele woorden in het Nederlands. Bovendien is hij een van de mensen binnen de graphics-research community die qua mathematisch inzicht ver boven de anderen uitsteken. Niet voor niets heeft hij de SIGGRAPH Computer Graphics Achievement Award in 2005 ontvangen.

(foto Wired Magazine)

K.U.Leuven beste, maar wel saaiste ...

BRUSSEL 19/12 (BELGA) = De KU Leuven staat bij de laatstejaars uit het secundaire onderwijs te boek als de universiteit met de beste lessen en het meest waardevolle diploma. Maar de KUL is meteen ook de meest conservatieve én de saaiste. Dat blijkt uit een enquête van de Cel Marketingdevies van de KU Leuven bij 1.500 laatstejaarsleerlingen, aldus De Standaard, Het Nieuwsblad en Het Volk woensdag. De Universiteit Gent is de progressiefste van de Vlaamse universiteiten, maar minder goed dan de KU Leuven. Ook zijn haar diploma's minder waard dan de Leuvense, aldus de respondenten. Dat de Leuvense universiteit een imago van degelijk conservatisme heeft, zou gedeeltelijk met de traditie te maken hebben. "We zijn nu eenmaal de oudste universiteit van het land", zegt Isabelle Van Geet, celhoofd marketingadvies van de KU Leuven, in het universiteitsblad
Campuskrant./.SVR/TVP

Project Lego Mindstorms

De laatste week voor de kerstvakantie zit traditioneel redelijk vol gepland met projectpresentaties allerhande. Zo ook voor het vak 'Probleemoplossen & Ontwerpen' voor het 3de bachelor-jaar computerwetenschappen dat ik coordineer.

De opdracht dit jaar was om m.b.v. Lego Mindstorms een autonome robot te ontwerpen die in staat is om vanuit een onbekende startpositie in een hindernissenveld een garage te ontdekken, en er zich te parkeren (zie foto).

Dit semester was de eerste maal dat we een P&O met Lego Mindstorms organizeerden, dus waren er wel wat kinderziektes aanwezig. Zo hadden we als didactisch team toch wel de tijd onderschat die de verschillende groepen nodig hadden om tot een werkend ontwerp te komen. Dit heeft er toe geleid dat voor het tweede semester, waar we een analoge opdracht aan de nevenrichting CW zullen geven, reeds hertekend werd.

Wat de opdracht wordt voor de studenten van de hoofdrichting staat nog niet helemaal vast, maar het zou wel eens de richting van Robocup kunnen uitgaan ;-)

Afgaande op reacties die ik van studenten gekregen heb (en desondanks het vele werk), bleek deze P&O echter wel geslaagd. De meesten vonden wel dat ze iets bijgeleerd, en als het hele project fun is, is dat uiteraard mooi meegenomen.

Universiteit moeten meer uitmuntendheid nastreven ...

... niet mijn uitspraak, maar een uitspraak van professor Emile Boulpaep, professor aan Yale University, en voorzitter van de Belgian American Educational Foundation.

In een interview met De Standaard van 10 december, is professor Boulpaep zeer kritisch over het universiteitssysteem zoals dat in Belgie bestaat. Enkele uitspraken (Copyright DS, 10 december 2007):

'Ten eerste aanvaardt men in België niet dat een universiteit beter kan zijn dan een andere. Hier is dat geheel normaal. Men weet dat een MD van Harvard of Yale beter is dan van een van de universiteit van Arkansas. In België kan dat niet, want alle diploma's zijn officieel van de staat, nu van de gemeenschappen.'

...

'In België werkt men van onder af, met verkiezingen. Zelfs de rector wordt verkozen. In verkiezingen geeft academische uitmuntendheid niet noodzakelijk de doorslag. En ook de studenten worden niet gerekruteerd op verdienste.'

...

'Ze moeten ook voldoende werkingsmiddelen krijgen. Als ik hier als hoofd van een departement een assistent-professor wil aanwerven, dan moet ik hem of haar niet alleen een loon garanderen, maar ook een budget van tenminste een miljoen dollar voor onderzoek. En dat gaat dan over iemand die op de laagste sport begint.'

De verschillen die er zijn tussen het Noord-Amerikaanse model om universiteiten te financieren, en het model dat in een aantal Europese landen gebruikt wordt, zorgt mijn insziens inderdaad voor grote ongelijkheden in een steeds toenemende globaliserend onderwijslandschap. Men kan hier nog steeds niet luidop zeggen dat deze of gene universiteit beter werkt levert dan een andere, terwijl iedereen die verschillen wel degelijk zeer goed kent.

We're back again... (en citaties once more)

Een blog op een goede manier onderhouden (lees: regelmatig interessante berichten posten), is toch iets tijdrovender dan gedacht. Bijna 4 maand zonder bericht, en geloof het of niet, maar ik word er door sommigen op aangesproken. Ik blijk dus toch een kleine fan-base te hebben. Maar genoeg met de egotripperij!

Om terug in de stemming te komen, iets over wetenschappelijke citaties. Eerder heb ik geblogd over hoe citaties gebruikt worden aan de K.U.Leuven (eerder bericht), en regelmatig wordt er aandacht aan besteed in verscheidene discussiefora. Kern van het probleem is dat beleidsmakers graag citaties tellen, wat dan als graadmeter kan beschouwd worden voor hoe goed je bent als wetenschappelijk onderzoeker. Onafhankelijk van het feit of citaties nu al dan niet een goede graadmeter zijn, stelt zich natuurlijk het probleem hoe te tellen: dubbels vermijden, alles tellen, wat precies tellen, e.d. Misschien onbelangrijk, maar er hangt veel van af. Geldstromen voor wetenschappelijk onderzoek zijn immers in niet onbelangrijke mate gebaseerd op dit soort tellingen.

Een tooltje dat er bij kan helpen is Publish or Perish, dat dan ook nog allerhande statistieken berekent. Een van die statistieken is de h-factor: je h-factor is x, als je x publicaties die minstens elk x maal geciteerd zijn.

Voor de nieuwsgierigen: op dit moment blijkt mijn h-factor 14 te zijn (na een ietwat snelle analyse via Publish or Perish, en hier zijn de bewuste 14 publicaties (met telkens aantal getelde citaties, auteurs, titel, en jaartal). Vermoedelijk ligt het aantal nog ietsje hoger, wegens sommige papers die als verschillende entries in de databases zitten...

• 74,"P Dutré, P Bekaert, K Bala","Advanced Global Illumination",2003,
• 64,"B Adams, P Dutré","Interactive boolean operations on surfel-bounded solids",2003
• 39,"V Masselus, P Peers, P Dutré, YD Willems","Relighting with 4D incident light fields",2003
• 38,"F Suykens, K Berge, A Lagae, P Dutré","Interactive Rendering with Bidirectional Texture Functions",2003
• 37,"P Dutré, E Lafortune, YD Willems","Monte Carlo light tracing with direct computation of pixel intensities",1993
• 34,"M Pauly, R Keiser, B Adams, P Dutré, M Gross, LJ …","Meshless animation of fracturing solids",2005
• 33,"D Hart, P Dutré, DP Greenberg","Direct illumination with lazy visibility evaluation",1999
• 27,"P Peers, P Dutré","Wavelet environment matting",2003
• 22,"V Masselus, P Dutré, F Anrys","The free-form light stage",2002
• 22,"P Dutré, YD Willems","Importance-driven Monte Carlo Light Tracing",1994
• 21,"P Dutré, YD Willems","Potential-driven Monte Carlo Particle Tracing for Diffuse Environments with Adaptive Probability …",1996
• 20,"P Dutré","Mathematical Frameworks and Monte Carlo Algorithms for Global Illumination in Computer Graphics",1996
• 18,"R Keiser, B Adams, D Gasser, P Bazzi, P Dutré, M …","A Unified Lagrangian Approach to Solid-Fluid Animation",2005
• 14,"B Adams, M Wicke, P Dutré, M Gross, M Pauly, M …","Interactive 3D painting on point-sampled objects",2004
• 14,"A Lagae, P Dutré","A procedural object distribution function",2005

Qua aard splitst het zich op als: 1 boek, 1 Ph.D. thesis, 4 SIGGRAPH papers, 1 ACM TOG paper, 1 Computer Graphics Forum, 4 EGSR papers, 2 PBG papers, en 1 Compugraphics paper .